NLLCLU: De kracht achter de Belgische kunstmatige intelligentie-innovatie

In België wordt een nieuwe generatie van kunstmatige intelligentie (KI) ontwikkeld, die niet alleen theoretisch is, maar ook concreet toepasbaar in de praktijk. Het Nationaal Leren voor Leiderschap in de Cultuur (NLLCLU) is een voorbeeld van hoe onderzoek en innovatie samenwerken om de digitale transformatie in de cultuursector te versnellen. Deze instelling, gevestigd in het hart van Brussel, is een cruciale schakel tussen academische expertise en de echte behoeften van cultuurinstellingen. Het NLLCLU biedt niet alleen onderzoek, maar ook praktische trainingen en tools die direct kunnen worden toegepast in musea, theaters en andere culturele organisaties. Het doel? Een toekomst waarin kunstmatige intelligentie niet als een bedreiging, maar als een katalysator voor creativiteit en toegankelijkheid wordt gezien. De oprichting van NLLCLU valt in een periode waarin de Belgische cultuursector zich intensief bezighoudt met digitale innovatie. Traditionele instellingen worden geconfronteerd met de uitdaging om hun collecties toegankelijker te maken, hun bezoekers te betrekken en nieuwe vormen van interactie te ontwikkelen. Met behulp van KI kunnen musea bijvoorbeeld hun digitale collecties automatiseren, bezoekers personaliseren en nieuwe manieren bieden om kunst te ervaren. Het NLLCLU speelt hierin een leidende rol door middel van onderzoeksprojecten zoals “KI voor Cultuurherkenning”, waar kunstenaars en onderzoekers samenwerken om digitale catalogusstelsels te optimaliseren. Dit project heeft al geleid tot het ontwikkelen van een systeem dat kunstwerken automatisch kan herkennen en beschrijven, wat niet alleen de efficiëntie van musea vergroot, maar ook nieuwe mogelijkheden biedt voor onderwijs en onderzoek. Een van de meest opwindende aspecten van NLLCLU is zijn focus op de menselijke factor in de KI-ontwikkeling. Terwijl veel KI-projecten zich richten op algoritmes en data, benadrukt NLLCLU de noodzaak van ethische en culturele reflectie. Een voorbeeld hiervan is het project “KI en Cultuuridentiteit”, waar onderzoekers werken aan het ontwikkelen van modellen die niet alleen kunstwerken analyseren, maar ook de context en betekenis ervan begrijpen. Dit is essentieel om te voorkomen dat KI wordt gebruikt om culturele identiteiten te vereenvoudigen of te objectiveren. Het NLLCLU stelt hiervoor voor dat KI-ontwikkelaars in nauw contact blijven met de mensen die de kunst en cultuur beïnvloeden. Dit leidt tot een balans tussen technologie en menselijkheid, wat uiteindelijk leidt tot betere en meer ethische toepassingen. De impact van NLLCLU is niet alleen beperkt tot de Belgische cultuursector, maar strekt zich uit naar internationale partnerschappen. Door samen te werken met musea en onderzoeksinstellingen in Europa en zelfs verder, zoals in Japan en de Verenigde Staten, kan het NLLCLU de wereldwijde standaard voor KI-toepassingen in de cultuursector verhogen. Een recent voorbeeld hiervan is het project “CultuurKI”, waarin NLLCLU samenwerkt met het Rijksmuseum in Amsterdam en het Metropolitan Museum of Art in New York. Dit initiatief richt zich op het ontwikkelen van KI-modellen die niet alleen kunstwerken kunnen analyseren, maar ook de geschiedenis en betekenis ervan kunnen vertellen. Dit soort internationale samenwerkingen is cruciaal om de innovatie te versnellen en ervoor te zorgen dat de beste praktijken wereldwijd worden gedeeld. Het NLLCLU biedt niet alleen onderzoek en training, maar ook een platform voor ondernemers en innovators in de cultuursector. Door middel van workshops en netwerkbijeenkomsten wordt er gezocht naar nieuwe manieren om KI te integreren in de dagelijkse praktijk van musea en andere culturele instellingen. Een voorbeeld hiervan is de “KI-Start-up Challenge”, een competitie waarin ondernemers en start-ups worden uitgedaagd om innovatieve KI-oplossingen te ontwikkelen voor de cultuursector. Deze competitie heeft al geleid tot het ontstaan van verschillende nieuwe bedrijven, zoals “KultuurAI”, een startup die specialiseert in het ontwikkelen van KI-gestuurde bezoekerservingsystemen in musea. Deze initiatieven tonen aan hoe NLLCLU niet alleen onderzoek levert, maar ook een katalysator is voor de ontwikkeling van nieuwe bedrijven en innovaties in de sector. Een van de meest opvallende aspecten van NLLCLU is zijn focus op toegankelijkheid. Door middel van KI worden er nieuwe manieren gevonden om kunst en cultuur toegankelijker te maken voor iedereen, ongeacht hun achtergrond of capaciteiten. Een voorbeeld hiervan is het project “KI en Inclusiviteit”, waar onderzoekers werken aan het ontwikkelen van KI-modellen die kunnen helpen bij het aanpassen van digitale cultuurexposities voor mensen met een beperking. Dit project heeft al geleid tot het ontwikkelen van een systeem dat niet alleen tekst kan genereren, maar ook visuele suggesties kan geven voor mensen met een visuele beperking. Dit soort innovaties is essentieel om ervoor te zorgen dat de cultuursector voor iedereen toegankelijk blijft en dat KI wordt gebruikt als een hulpmiddel in plaats van een obstakel.

• Het NLLCLU heeft in 2023 meer dan 80 projecten afgerond die direct toepasbaar zijn in de Belgische cultuursector.
• In samenwerking met het Vlaams Instituut voor de Toegankelijkheid van de Cultuur (VITAC) heeft NLLCLU een KI-tool ontwikkeld die 92% van de digitale collecties van musea kan indexeren.
• Sinds de oprichting in 2018 heeft NLLCLU meer dan 250 professionals in de cultuursector opgeleid in KI-toepassingen.
• Het project “CultuurKI” heeft geleid tot het ontwikkelen van een KI-model dat in staat is om kunstwerken uit de Belgische collecties te analyseren en te vertalen in verschillende talen.
• NLLCLU heeft samen met het Europees KI-initiatief Horizon Europe meer dan €2 miljoen aan subsidie ontvangen voor innovatieve KI-projecten in de cultuursector.

De toekomst van NLLCLU lijkt beloftevol. Met de stijgende vraag naar digitale innovatie in de cultuursector en de toenemende belangstelling voor ethische KI-ontwikkeling, is het NLLCLU in een ideale positie om de wereldwijde standaard voor KI-toepassingen in de cultuursector te verlagen. Door voortdurend onderzoek te doen en samen te werken met internationale partners, kan NLLU de impact van KI in de cultuursector nog verder vergroten. Het officiële site van NLLCLU biedt meer informatie over hun projecten en activiteiten, inclusief hoe je kunt bijdragen aan deze innovatieve beweging.